Subjektif Yaklaşımın İnsan Doğasındaki ve Eğitim Sistemindeki Rolü

Endüstri devriminden miras kalan eğitim modeli, fabrikanın montaj hattını sınıfa kopyaladı: Aynı yaşta başla, aynı saatte zil çalsın, aynı müfredatı aynı hızda takip et ve sonunda aynı test kağıdına aynı tek doğru cevabı işaretle.

Oysa insan doğası tek tip ve mekanik bir şablondan ibaret değildir. Her çocuğun öğrenme ritmi, dünya ile kurduğu duyusal ilişki, hafıza biçimi ve merak kapıları bambaşkadır. Nesnellik adı altında dayatılan standartlaştırma, gerçekte insan ruhunun en özgün yanlarını törpüleyen görünmez bir kalıba dönüşmüştür.

Subjektif yaklaşım, bilimi ya da ortak hakikati reddetmek demek değildir; tam aksine hakikati öğrenirken çocuğun kendi kişisel deneyim alanına, içsel sorularına ve anlamlandırma sürecine saygı duymaktır. Bir şiiri okurken, bir tarihsel olayı tartışırken veya bir doğa yasasını gözlemlerken öğrencinin kendi öznel bağlamını kurmasına izin verildiğinde bilgi kalıcı hale gelir.

Bugünün sınıflarında öğrencinin 'Bence bu konuya şöyle de bakabiliriz' cümlesi çoğu zaman müfredat yetiştirme telaşıyla kesilir. Çünkü standart sınav sistemi yoruma değil, önceden kodlanmış şıklara ihtiyaç duyar. Oysa eleştirel düşünce ve yaratıcılık, ancak öznel merakın özgürce nefes alabildiği iklimlerde filizlenir.

Eğer bir eğitim sistemi öğrencinin itirazına, sezgisine ve farklı bakış açısına alan açmıyorsa, orada gerçek bir öğrenmeden söz edilemez. Eğitimin geleceği, çocuğu istatistiksel bir ortalamaya indirgeyen soğuk nesnellikte değil; her bir zihnin biricikliğini merkeze alan insani ve öznel derinliktedir.